Bilgisayarlar sadece bu yazıyı yazarken(veya okurken) bize yardımcı olmazlar, araba sürerken ve satranç oynarken de yardım ederler. Onların güzellik anlayışları bizimkilerden farklıdır. Bu farklılığı satranç örnekleri kullanarak inceleyelim.

Ivanchuk,V - Shirov,A
Hoogovens Wijk aan Zee (3), 1996 

21.Vg7!! Fxg7 22.fxg7 Kg8 23.Axc5 d4 24.Fxb7 Kxb7 25.Axb7 Vb6 26.Fxd4!! Vxd4 27.Kfd1 Vxb2 28.Ad6+ Şb8 29.Kdb1 Vxg7? 30.Kxb4+ Şc7 31.Ka6!+/- Kb8 32.Kxa7+ Şxd6 33.Kxb8 Vg4 34.Kd8+ Şc6 35.Ka1 1-0

Oyunu görüntülemek için "tıklayınız"

Ivanchuk'un Shirov'a karşı yapmış olduğu 21. hamlesi onun iyi bilinen oyunlarından, Vg7!! çok güzeldir. İki hafif taşa karşı vezir fedası yapılmıştır, ama bu taşlar siyahın kuvvetli taşlarıdır ve siyahın veziri ve kaleleri arasında bir kopukluk meydana getirmiştir. Bir kaç yıl önce bu pozisyon için "beyazların atağı durdurulamaz" kararı verilmişti. "Kurban Shirov,A" oyununu  bilgisayar yarımıyla analiz edip, iyice düşündükten sonra harika bir hamle bulmuştur.
21 inci hamleye kadar yandaki gibi oynanan oyun için 7 yıl sonra bu varyasyon ortaya çıktı:

Ponomariov,R - Shirov,A
Corus A Wijk aan Zee (4), 15.01.2003

21.Vg7?! Fxg7 22.fxg7 Kg8 23.Axc5 Kxg7! 24.Axd7 Vxd7 25.Kxa7 Kg6 26.Kfa1 Ke6 27.Fd4 Ke2 28.h4 Kd2 29.Fe3? Kxb2 -/+ 30.K1a5 b3 31.Kc5+ Şd8 32.Kxb7 Vxb7 33.Kxd5+ Vxd5 34.Fxd5 Kb1+ 35.Şg2 b2 36.Fe4 Kd1 37.Fg5+ Şe8 38.Ff6 b1=V 39.Fxb1 Kxb1 40.h5 Şf8 41.g4 Kd1 42.Fb2 Şg8 0-1

Tahmin ediyorum ki bilgisayarlar devri olmayacak. Gerçekten vezir fedası güzeldir ama aslında buradaki zafer beyazın mantıksal zaferidir.7 sene önceki modern devrimizi düşünün. Oyuna dönersek garip ve estetik hamleler sonucu(2. oyuna bakınız-Kh8-g8-g7-g6-e6-e4. Bu kalenin çabalaması sonucu oyun siyahın lehine döndü.) siyah beyazın atağını püskürttü.

Kalbime sanki bir diken battı. Ivanchuk'un 21. hamlesi gerçekten güzel miydi? Ben bu sorunun cevabını bilmiyorum.

Bilgisayarlar sadece bu yazıyı yazarken(veya okurken) bize yardım etmezler, araba sürerken ve satranç oynarken de yardımcı olurlar. Onların güzellik anlayışı bizlerden farklıdır. Bu farklılığı satranç örnekleri kullanarak inceledim.

Satranç güzellikleri konusunda çok çeşitli tanımlar var. Herkesin ölçütleri birbirinden farklıdır. Ben Petrosian'ın tanımını kullanacağım, güzel hamlelere hayal gücü ilham verir,sonucunda pozisyonel  manevralar veya muhteşem saldırılar oluşur.h7 den fil feda edip ardından h5 veya g5 den şah çekip deneyimsiz bir amatör şaşırtılabilir. Böylesine bir kombinasyon harika bir ödülle şereflendirilmez.  

Şimdi çok popüler kombinasyonlardan biriyle başlayalım.

Dünya Şampiyonu oyunu parlak bir saldırıyla bitiriyor.
22.Kxe7+!! Şf8 23.Kf7+! Şg8 24.Kg7+! Şh8 25.Kxh7+! 1-0

Bu kombinasyonun sonucunda Bardeleben'in turnuva salonunu terk ettiğini unutmayalım. Steinitz ve Bardeleben Wijk Ann Zee turnuvasında oynadığını hayal edelim. Biz de internette onlar maç yaparken görüş belirtelim. Steinitz'in harika bir planı var ama satranç fanatikleri kazanan kombinasyonu hale bulamadılar. Onlar da chatte "git Steinitz Kxe7!!!, Öldür onu!!!" diye yazalım. İzleyiciler önlerinde bilgisayarları açık düşünüyorlar,  bu onları  hiç etkilemeyecektir. Burada asıl önemli olan büyük kombinasyonların gerçeklikleridir.

Makinelerin en iyi satranç problemlerini çözerken fazla zamana ihtiyaçları yoktur.

Steinitz,W - Von Bardeleben,C
Hastings, 1895

Hayal ürünü bir keşif

 1.Şc8!! b5 2.Şd7 =   

bilgisayar  için basit  hesaplama

Averbakh,Y - Kotov,A
Candidates Tournament Zurich (14), 23.09.195

30...Vxh3+!! 31.Şxh3 Kh6+ 32.Kg4 Af6+ 33.Şf5 vs .

Ivanchuk,V - Csom,I
Yerevan, 1989

10.Vd5!! g2 11.Vxh5+ g6 12.Ve5 Vh4+ 13.Şe2 gxh1=V 14.Vxh8+ Şe7 15.Vg7+ Şxe6 16.Fh3+ Şd6 17.Vf8+ Şc7 18.Ff4+ Vxf4 19.Vxf4+ d6 20.Kd1 Ac6 21.Vxd6+ Şb6 22.Vg3 h5 23.Fxc8 Kxc8 24.Ah3 h4 25.Vf2
1-0

Steinitz ve Kotov'un kombinasyonundan farklı olarak Ivanchuk'un derinlik hesaplaması çarpıcıdır. İlerlemiş piyonlar var, bilgisayar değerlendirmesinde siyahı favori olarak gösteriyor. Bununla birlikte kombinasyonun uzunluğu insanı hata yapmaya götürebilir

Parlak bir oyun, Short – Timman (1991).

Short şahını g1 den h6 ya götürerek oyunun fantastik bir şekilde bitiriyor.

31.Şh2!  Kc8 32.Şg3!! Kce8 Şf4!! Fc8 Şg5! 1-0

Karşı konulmaz bir şekilde mat ediyor. Bilgisayar ise şahın güvenli bölgede durması gerektiği yönünde hareket ediyor ve matı göremiyor.(programcısı tarafından şah güvenli pozisyonda durmalıdır komutunu aldığı için.)

Short,N - Timman,J
Tilburg (4), 1991

Kasparov,G - Shirov,A
Horgen (9), 1994

17.Kxb7! 17.Axb7 18.b4 Fg5 19.Aa3 0-0 20.Ac4 a5 21.Fd3 axb4 22.cxb4 Vb8 23.h4 Fh6 24.Acb6 Ka2 25.0-0 Kd2 26.Vf3 Va7 27.Ad7 Ad8 28.Axf8 Şxf8 29.b5 Va3 30.Vf5 Şe8 31.Fc4 Kc2 32.Vxh7 Kxc4 33.Vg8+ Şd7 34.Ab6+ Şe7 35.Axc4 Vc5 36.Ka1 Vd4 37.Ka3 Fc1 38.Ae3 1-0

Bu feda sonucunda açık renkli yerler beyazın kontrolüne geçer. Bilgisayar bunun yanlış olduğunu gösteremez. Çok mutluyum. Buradan alınacak ders, Petrosian 'ınkiler gibi pozisyonel fedalar tamamen insancıldır ve uzun vadede sonuç verirler.

 Serkan AKÇA

Önceki Yazılar:
Bilgisayarlarda hata!! yaparlar
BİLGİSAYARLAR ve İNSANLAR:Göze Çarpan Olaylar